HAZE FREE THAILAND

ข้าวโพดไร้หมอกควัน

ข้าวโพดไร้หมอกควัน คือการปลูกข้าวโพดแบบไม่เผาเศษวัชพืชอันเป็นต้นตอของปัญหาหมอกควัน โดยเน้นการเกษตรแบบเป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อม โดยมีหลายหน่วยงานให้ความร่วมมือ อาทิเช่น สถาบันวิจัยและพัฒนาพื้นที่สูง ซึ่งได้ทดลองการปลูกข้าวโพดแบบไม่เผา โดยเลือกจังหวัดน่านที่มีพื้นที่ปลูกข้าวโพดกว่า 6 แสนไร่ เป็นพื้นที่นำร่องลดการเผาของภาคเหนือ และได้เปิดพื้นที่บ้านนาหมัน อ.แม่จริม จ.น่าน โชว์การทดลอง ซึ่งต่อมาได้รับการยอมรับจากคนในพื้นที่มากขึ้น เนื่องจากเห็นว่าทำได้จริง ชาวบ้านจึงเริ่มนำไปใช้กันมาก จนทำให้การเผาไร่ข้าวโพดลดลงอย่างต่อเนื่อง ซึ่งการปลูกข้าวโพดโดยไม่เผาเศษพืชที่เหลือจากขั้นตอนการเก็บเกี่ยวนั้น สามารถทำได้หลายหลากวิธี ดังต่อไปนี้

1. การปลูกข้าวโพดโดยไม่เผาเศษพืชและเหลื่อมด้วยพืชตระกูลถั่ว เช่น ถั่วดำ ถั่วนิ้วนางแดง ถั่วแปะยีการปลูกพืชเหลื่อมชนิด คือการปลูกพืชต่อเนื่องคาบเกี่ยวกันและใช้ส่วนต่างๆ ของพืชแรกทิ้งไว้คลุมดิน โดยประโยชน์ของการปลูกข้าวโพดโดยวิธีการไม่เผาเศษพืชและเหลื่อมด้วยพืชตระกูลถั่ว คือช่วยเพิ่มปริมาณธาตุอาหารและความอุดมสมบูรณ์ของดิน ลดการแพร่กระจายของวัชพืช ลดการสูญเสียน้ำในดิน ลดการพังทลายของดิน ส่งผลให้ผลผลิตและรายได้ของเกษตรกรเพิ่มขึ้นในระยะยาว ลดปัญหาหมอกควันไฟจากการเผาเศษซากพืช

 

2. การทำคันปุ๋ยต้นข้าวโพด ต้นข้าวโพดที่ได้รับการเก็บเกี่ยวผลผลิตแล้วสามารถนำมาใช้ในการทำคันปุ๋ย โดยเกษตรกรจะเหยียบต้นข้าวโพดให้ล้มและใช้คราดเกี่ยวมาร่วมกันเป็นแนว จากนั้นเติมมูลสัตว์ก็จะได้ปุ๋ยหมักอินทรีย์ใช้ในพื้นที่ที่เรียกว่า คันปุ๋ย แล้วใช้ดินกลบ (อดิเรก, 2557)

3. การใช้เศษซังและเปลือกข้าวโพดทำปุ๋ยหมักแกน เปลืองและซัง คือเศษวัสดุเหลือใช้จากกระบวนการสีข้าวโพด นำไปกองรวมกันทำเป็นปุ๋ยหมัก โดยกองสลับกับการเติมมูลสัตว์ที่หาได้ในท้องถิ่น วางสลับกัน 15 – 17 ชั้น รดน้ำทิ้งไว้ 5 สัปดาห์ก็จะได้ปุ๋ยหมักอินทรีย์ที่ผลิตมาจากเศษซังและเปลือกข้าวโพด

4. การใช้เศษซังและเปลือกข้าวโพดทำปุ๋ยอินทรีย์โดยเครื่องแปรรูปขยะอินทรีย์แบบเติมอากาศ VCO

5. การทำเห็ดฟางตะกร้าจากตอซังข้าวโพดจากตัวอย่างเกษตรกรบ้านสันรุ่งเรือง” หมู่ที่ 6 ต.น้ำมวบ อ.เวียงสา จ.น่าน ประสบความสำเร็จจากการนำขยะข้าวโพดมาแปรรูป ให้เกิดประโยชน์ แทนการเผาทิ้ง ภายใต้แนวคิด “ขยะข้าวโพด” สู่ “เห็ดฟางตะกร้าปลอดสารพิษ” ลดขยะ ลดหนี้ สร้างอาชีพ โดยทำเห็ดฟางตะกร้าจากตอซังข้าวโพด ซึ่งใช้เวลาเพียง 15-20 วัน ก็สามารถเก็บเกี่ยวผลผลิตได้ เกิดเป็นรายได้เสริมที่เข้ามาอย่างต่อเนื่อง (สำนักงานสร้างสรรค์โอกาสและนวัตกรรม, 2558)

6. อาหารสัตว์อัดก้อนจากเครื่องอัดก้อนชีวมวลข้าวโพดซังข้าวโพดสามารถนำมาอัดก้อนเพื่อใช้เป็นอาหารโค-กระบือ ช่วยในการลดค่าใช้จ่ายในการเลี้ยงโค-กระบือแก่เกษตรกรผู้ปลูกข้าวโพด นอกจากนี้เกษตรกรผู้ปลูกข้าวโพดที่ไม่ได้เลี้ยงโค-กระบือยังสามารถนำไปจำหน่ายให้กับกลุ่มผู้เลี้ยงโค-กระบือในพื้นที่ใกล้เคียงได้ เป็นสร้างรายได้อีกช่องทางหนึ่ง ซึ่งเกษตรกรบ้านบนนา ต.ช่างเคิ่ง อ.แม่แจ่ม จ.เชียงใหม่ พบว่าการอัดฟ่อนเปลือกข้าวโพดเพื่อจำหน่ายให้กับพ่อค้าในชุมชนได้ 200 ฟ่อน ฟ่อนละ 20 บาท ทำให้เกิดรายได้ 4,000 บาท และสามารถกำจัดเศษวัสดุข้าวโพดได้ถึง 6,000 กก. (หมู่บ้านแม่ข่ายวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี, 2557)

 
s